เรื่องท่า “พับเป็ด” เป็น “ท่าแรกและท่าบังคับตามจารีตประเพณี” ในการถวายตัว

วิพากษ์ประวัติศาสตร์
31 ตุลาคม 2024
·

เรื่องท่า “พับเป็ด” หลายแห่งเผยแพร่ข้อมูลโดยอ้างว่าเป็นท่าถวายตัวท่าแรกที่ถูกกำหนดในกฎมณเฑียรบาลตั้งแต่สมัยอยุทธยา

แต่จากการตรวจสอบกฎมณเฑียรบาลสมัยอยุทธยาที่หลงเหลือมาจนถึงปัจจุบันซึ่งถูกเรียบเรียงไว้ในประมวลกฎหมายตราสามดวง ไม่มีการบันทึกเรื่องท่า “พับเป็ด” นี้ไว้แต่อย่างใด และจากการศึกษายังไม่พบบันทึกเกี่ยวกับท่า “พับเป็ด” ในหลักฐานลายลักษณ์อักษรที่มีอายุเก่าแก่ถึงสมัยอยุทธยา

ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องท่า “พับเป็ด” ที่เผยแพร่กันทั่วไป พบว่าอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลเดียวกัน คืองานเขียนของ เผ่าทอง ทองเจือ ที่อ้างอิงคำบอกเล่าของเจ้านายผู้ใหญ่ในสมัยรัตนโกสินทร์ คือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทธสิริโสภา และพลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล กับงานเขียนของ พิทยา บุนนาค

สรุปใจความงานเขียนทั้งสองรวมกันได้ว่า เป็นท่าสำหรับใช้ถวายตัวโดยเก็บเท้าที่เป็นของต่ำไม่ให้สัมผัสหรือชี้ไปที่พระเจ้าแผ่นดิน โดยระบุว่าเป็น “ท่าแรกและท่าบังคับตามจารีตประเพณี” แต่ก็ไม่ได้ระบุว่ามีท่านี้ในกฎมณเฑียรบาลตั้งแต่สมัยอยุทธยา

เป็นไปได้ที่ราชสำนักสมัยรัตนโกสินทร์จะมีการสืบต่อจารีตประเพณีการถวายตัวมาจากสมัยอยุทธยา แต่อย่างที่กล่าวคือยังไม่พบหลักฐานบันทึกชัดเจนว่าราชสำนักอยุทธยาจะมีการใช้ท่า “พับเป็ด” เวลาถวายตัวจริงหรือไม่

สิ่งที่ชัดเจนคือไม่ปรากฏเรื่องท่า “พับเป็ด” ในกฎมณเฑียรบาลที่ค้นพบในปัจจุบัน
.

ภาพประกอบ : ท่าพับเป็ด ในซีรีส์แม่หยัว
ที่มาภาพ : ช่อง one Lakorn

.

ที่มา : เรื่องท่า “พับเป็ด”
https://www.facebook.com/WipakHistory/posts/pfbid0xVJTGyXyqZW9N1dsgn6RbPJmgBjKvGakS4iqwRnEY1XjPem8gsqMh55AwwWBuEzQl

.