บทกลอนกล่อมเด็ก บทปลอบเด็ก และบทเด็กเล่น

1 Hour 1 Day 1 Week 1 Month Forever
Login with username, password and session length

บทกลอนกล่อมเด็ก บทปลอบเด็ก และบทเด็กเล่น

บทกลอนกล่อมเด็ก บทปลอบเด็ก และบทเด็กเล่น




.

บทกลอนกล่อมเด็ก
บทปลอบเด็ก และ บทเด็กเล่น
แจกในการกฐินพระราชทาน
รองอำมาตย์เอก พระกำแพงพราหมณ์
ผู้รั้งผู้ว่าราชการจังหวัดอ่างทอง
ณวัดไชโย, วัดป่าโมก
จังหวัดอ่างทอง
พระพุทธศักราช ๒๔๗๑

.

คำนำ
หมวดที่ ๑ บทเห่เด็ก
หมวดที่ ๒ บทปลอบเด็ก
หมวดที่ ๓ บทเด็กเล่น

.

.

คำนำ
​
บทกลอนสำหรับกล่อมเด็กเห็นจะมีทุกภาษา เพราะการกล่อมเด็กมีเป็นธรรมดาทั่วไปในหมู่มนุษย์ทุกชาติ ชาวต่างประเทศที่รุ่งเรื่องเขามักรวบรวมบทกลอนกล่อมเด็กที่มีในภาษาของเขาพิมพ์เป็นหนังสือสำหรับเด็กอ่านด้วยอย่างหนึ่ง หอพระสมุดสำหรับพระนครจึงได้ลองรวบรวมบทกลอนกล่อมเด็กในมณฑลกรุงเทพ ฯ พิมพ์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๓ ครั้งหนึ่ง เห็นว่ายังไม่บริบูรณ์ดี จึงขอให้กระทรวงธรรมการแจกหนังสือบทกลอนกล่อมเด็กที่ได้พิมพ์นั้นออกไปยังเจ้าพนักงานอำนวยการโรงเรียนตามหัวเมืองมณฑลต่าง ๆ ขอให้ช่วยสืบหาบทกลอนกล่อมเด็กอันใช้กันอยู่ในมณฑลนั้น ๆ จดส่งมาให้หอพระสมุด ฯ อาศัยความเอื้อเฟื้อของกระทรวงธรรมการ ได้บทกลอนกล่อมเค็มเพิ่มเติมมาอีกเป็นอันมาก มีทั้งบทกล่อมเด็กในมณฑลพายัพ มณฑลอุดร ร้อยเอ็ด อุบล แลมณฑลนครศรีธรรมราช ปัตนี ภูเก็จ อันเป็นของแปลก ๆ หลายอย่าง ได้ตรวจคัดที่ซ้ำแลที่​วิปลาศออกเสียบ้าง ที่เห็นว่าดีก็พิมพ์เพิ่มเติมลงไว้มีทั้งบทสำหรับปลอบเด็ก แลบทสำหรับเด็กเล่น ส่วนบทกลอนกล่อมเด็กที่เป็นภาษาไทยเหนือแลทางปักษ์ใต้นั้น ได้คัดมาพิมพ์ไว้แต่น้อยพอเป็นตัวอย่าง ถึง พ.ศ. ๒๔๗๐ ราชบัณฑิตยสภาได้บทกล่อมเด็ก บทปลอบเด็ก และบทเด็กเล่นมาอีกหลายบท จึงได้รวมพิมพ์เพิ่มลงไว้ในสมุดเล่มนี้



กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

นายกราชบัณฑิตยสภา

วันที่ ๓๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๗๑

.

บทกลอนกล่อมเด็ก
..

หมวดที่ ๑ บทเห่เด็ก
.


๑ นอนไปเถิด

๏ นอนไปเถิดแม่จะกล่อม   นวลละม่อมแม่จะไกว
ทองคำแม่อย่าร่ำร้องไห้   สายสุดใจเจ้าแม่เอย


๒ นอนเสียเถิด

๏ นอนเสียเถิดเอย   ขวัญเข้าเจ้าเกิดในดอกบัว
เลี้ยงไว้หวังจะได้เป็นเพื่อนตัว   ทูนหัวเจ้าคนเดียวเลย


๓ เจ้าเนื้อละมุน

๏ เจ้าเนื้อละมุนเอย   เนื้อเจ้าอุ่นเหมือนสำลี
แม่มิให้ผู้ใดต้อง   เนื้อเจ้าจะหมองสี
ทองดีเจ้าคนเดียวเอย   


​๔ เจ้าเนื้อละมุน

๏ เจ้าเนื้อละมุนเอย   เก็บดอกพิกุลบานเย็น
เก็บมาร้อยกรองให้แม่ทองข้าเล่น   เนื้อเย็นแม่คนเดียวเอย


๕ เจ้าเนื้อละมุน

๏ เจ้าเนื้อละมุนเอย   นอนใต้ถุนยายรอด
เป็ดมันไซ้ไก่มันตอด   ยายรอดช่างเลี้ยงไว้เอย


๖ เจ้าเนื้อนุ่ม

๏ เจ้าเนื้อนุ่มเอย   อุ้มเจ้านักจะเคยมือ
วางลงเสียบ้างเถิดฤๅ   บุญฦๅเจ้าคนเดียวเอย


๗ เจ้าเนื้อละเอียด

๏ เจ้าเนื้อละเอียดเอย   ช้างเข้าในพะเนียด
แม่มิให้เจ้าไปดู   ช้างพลายตกน้ำมัน
มันคลั่งเป็นบ้าอยู่   แม่ห้ามไว้มิให้ดู
บุญชูเจ้าคนเดียวเอย   
​

๘ เจ้าเนื้อละเอียด

๏ เจ้าเนื้อละเอียดเอย   เกลียดแม่หรือว่าไร
เกลียดแม่แล้วเจ้าจะกินนมใคร   สายใจเจ้าคนเดียวเอย


๙ เจ้าเนื้อเย็น

๏ เจ้าเนื้อเย็นเอย   แม่มิให้ไปเล่นที่หาดทราย
ครั้นว่าน้ำขึ้นมา   มันจะพาเจ้าลอยหาย
แสนเสียดายเจ้าคนเดียวเอย   


๑๐ เจ้าเนื้ออ่อน

๏ เจ้าเนื้ออ่อนเอย   อ้อนแม่จะกินนม
แม่จะอุ้มเจ้าออกชม   กินนมแล้วนอนเปลเอย


๑๑ เจ้าเนื้ออ่อน

๏ เจ้าเนื้ออ่อนเอย   อ้อนแม่นักจักเคยตัว
วางลงเสียบ้างจะยังชั่ว   ทูนหัวเจ้าคนเดียวเอย
​

๑๒ เจ้าทองคำ

๏ เจ้าทองคำเอย   เจ้าร้องไห้ร่ำจะกินนม
แต่พอเจ้าหลับสนิท   จะหยิบเอามีดมาโกนผม
ตากลมหนาแม่คนเดียวเอย   


๑๓ เจ้าทองคำ

๏ เจ้าทองคำเอย   ไปไหนยังค่ำแดดร้อน
หยุดพักร่มกินนมก่อน   แดดอ่อนจึงค่อยไปเอย


๑๔ เจ้าทองดี

๏ เจ้าทองดีเอย   แม่ไม่ตีไม่รัน
ตีแล้วนะเจ้า   ใครเลยเขาจะรับขวัญ
ตามันแม่คนเดียวเอย   


๑๕ เจ้าทองดี

๏ เจ้าทองดีเอย   แม่จะพัดวีให้เจ้านอน
ทองดีเจ้าอย่าขี้อ้อน   นอนเถิดนะพ่อคุณเอย
​

๑๖ เจ้าทองดี

๏ เจ้าทองดีเอย   ถือพัชนีโบยโบก
ขวัญเข้าเจ้าอย่ามีโรค   จะโบกลมให้เจ้านอน
ขวัญอ่อนแม่คนเดียวเอย   


๑๗ เจ้าทองสุก

๏ เจ้าทองสุกเอย   สุกเหมือนจะย้อย
สุกนักแม่จะชักเป็นสายสร้อย   ทำขวัญให้เจ้าร้อยชั่งเอย


๑๘ เจ้าทองสุก

๏ เจ้าทองสุกเอย   สุกเหมือนขมิ้นชัน
สุกนักแม่จะชักเป็นแหวนกัน   ทำขวัญให้เจ้าร้อยชั่งเอย


๑๙ บุญประเสริฐ

๏ เจ้าบุญประเสริฐเอย   เกิดในดอกจำปี
แม่เลี้ยงเจ้าไว้หมายว่าจะฝากผี   พ่อทองดีของแม่เอย


๒๐ เจ้าทรามสงวน

๏ เจ้าทรามสงวนเอย   สงวนเจ้าไว้แต่บนเรือน
แม่มิให้โฉมงามไปตามเพื่อน   อยู่เรือนเจ้าคนเดียวเอย
​

๒๑ ทรามสวาท

๏ เจ้าทรามสวาทเอย   ใจแม่จะขาดอยู่รอนรอน
ใจแม่จะขาดเด็ด   ลงวันละเจ็ดแปดท่อน
ขวัญอ่อนเจ้าคนเดียวเอย   


๒๒ นกกระจิบ

๏ นกกระจิบเอย   บินมาลิบลิบเทียมเมฆ
ตัวไหนจะเป็นเอก   การเวกเจ้าตัวเดียวเอย


๒๓ นกกระจาบ

๏ นกกระจาบหัวเหลืองเอย   คาบเข้านาเมืองมาสองรวง
คาบมาว่าจะดำนาหลวง   แก้มพวงเจ้าคนเดียวเอย


๒๔ นกสีชมภู

๏ นกสีชมภูเอย   มาจับอยู่ที่ไม้เรียว
ร้องต้อยตริดติดเตียว   อ้ายบัตติเตียวเตียวเอย


๒๕ นกเขาขัน

๏ นกเขาขันก้องเอย   ดุเหว่าเข้าร้องอยู่ในดง
ฟังแก้วแว่วเสียงหงส์   ชมดงพ่อคนเดียวเอย
​

๒๖ นกเขาขัน

๏ นกเขาเอย   ขันอยู่แต่เช้าจนเที่ยง
พระสุริยาบ่ายเบี่ยง   เที่ยงแล้วจงนอนเปลเอย


๒๗ นกเขาขัน

๏ นกเขาเอย   ขันตั้งแต่เช้าจนเย็น
ขันเถิดแม่จะฟังเสียงเล่น   เนื้อเย็นเจ้าคนเดียวเอย


๒๘ นกเขาเถื่อน

๏ นกเขาเถื่อนเอย   ให้เจ้าอยู่เรือนเลี้ยงน้อง
แม่จะไปขายของ   เลี้ยงน้องเถิดพ่อคุณเอย


๒๙ นกเอี้ยง

๏ นกเอี้ยงเอย   ขนปีกเจ้าเกลี้ยงหางกลม
จับอยู่ที่ท้ายสนม   เอวกลมเจ้าคนเดียวเอย


๓๐ นกคลิ้งโคลง

๏ นกคลิ้งโคลงเอย   มันมาชิงโพลงนกเอี้ยง
เห็นเจ้าของเขามา   มันกลับหันหน้ามาเถียง
ร้องอ้อยอิเอียงอิเอียง   เถียงเจ้าของเขาเอย


​๓๑ นกขมิ้น

๏ นกขมิ้นเหลืองอ่อนเอย   ค่ำแล้วจะนอนที่ตรงไหน
จะนอนไหนก็นอนได้   สุมทุมพุ่มไม้ก็เคยนอน
ลมพระพายชายพัดมาอ่อนอ่อน   เจ้าเคยมานอนรังเอย


๓๒ กาเหว่า

๏ กาเหว่าเอย   ไข่ไว้ให้แม่กาฟัก
แม่กาก็หลงรัก   คิดว่าลูกในอุทร
คายเอาเข้ามาเผื่อ   ไปคาบเอาเหยื่อมาป้อน
ถนอมไว้ในรังนอน   ซ่อนเหยื่อมาให้กิน
ปีกเจ้ายังอ่อนคลอแคล   ท้อแท้จะสอนบิน
แม่กาพาไปกิน   ที่ปากน้ำพระคงคา
ตีนเจ้าเหยียบสาหร่าย   ปากก็ไซ้หาปลา
กินกุ้งแลกินกั้ง   กินหอยกระพังแมงดา
กินแล้วก็โผมา   จับที่ต้นหว้าโพธิ์ทอง
ยังมีนายพราน   เที่ยวเยี่ยมเยี่ยมมองมอง
ยกปืนขึ้นส่อง   จ้องเอาแม่กาดำ
​ตัวหนึ่งว่าจะต้ม   อีกตัวหนึ่งนั้นว่าจะยำ
กินนางแม่กาดำ   ค่ำวันนี้อุแม่นา


๓๓ นกกระทุง

๏ นกกระทุงเอย   ทำก้นตุงตุงว่าจะไข่
สานพ้อมให้ใบใหญ่   ไว้ใส่ไข่นกกระทุง
ด้วยไข่ของมันโต   เท่าแตงโมบางละมุง
ไข่หล่นลงดังผลุง   แล้วนกกระทุงก็บินไปเอย


๓๔ ตุ๊กแก

๏ อ้ายตุ๊กแกเอย   ตัวมันลายพร้อยพร้อย
งูเขียวตัวน้อย   ห้อยหัวลงมา
เด็กนอนยังไม่หลับ   กินตับเสียเถิดวา
อ้ายตุ๊กแกเอย   


๓๕ แมวเหมียว

๏ อ้ายแมวเหมียวเอย   แยกเขี้ยวยิงฟัน
เสือปลาหน้าสั้น   กัดกันกับแมวเหมียวเอย
​

๓๖ แมวหง่าว

๏ อ้ายแมวหง่าวเอย   ตัวมันยาวไม่น้อย
เด็กมันนอนไม่หลับ   มากินตับเสียสักหน่อย
หนึ่งเถิดอ้ายแมวหง่าวเอย   


๓๗ แมวหง่าว

๏ อ้ายแมวหง่าวเอย   ไต่ราวลงมา
คนนอนไม่หลับ   กินตับเสียเถิดวา
อ้ายแมวหง่าวเอย   


๓๘ โป้งเป๋ง

๏ โป้งเป๋งเอย   ไปดักเชงเลงอยู่ปลายไม้
อ้ายกุ้งหรือปลา   มันจะมาแต่ไหน
เข้าลอบเข้าไซ   ของอ้ายโป้งเป๋งเอย


๓๙ พัดกระดาษ

๏ เจ้าพัดกระดาษเอย   ขาดแล้วจะซื้อใช้
สำเภาเงินสำเภาทอง   เขาจะล่องเข้ามาใหม่
แม่จะซื้อมาใช้ให้   เจ้าพัดกระดาษเอย
​

๔๐ พัดกระดีด

๏ เจ้าพัดกระดีดเอย   ลับมีดไว้ให้คม
ลับแล้วว่าจะโกนผม   เอวกลมเจ้าคนเดียวเอย


๔๑ โมเย

๏ โมเยเอย   ไปทะเลเมาคลื่น
มาหยุดพักเสียก่อน   เข้าจอดนอนเสียสักคืน
พอให้หายเมาคลื่น   ตื่นแล้วจึงค่อยไปเอย


๔๒ โนเน

๏ โนเนเอยโนนาด   สีชมภูปูลาด
จะพาดไว้ต้นอะไรดี   สีชมภูปูลาด
พาดไว้ที่ต้นจำปี   ผัวไม่รักไม่ใคร่
ก็มาไปเสียกับพี่   โอ้ช้าเจ้าโนเนเอย


๔๓ สีสด

๏ สีเอยเจ้าสีสด   เจ้าปลูกต้นกรดไว้ริมท่า
ลมพระพายชายพัด   ละลอกก็ซัดอยู่ฉ่าฉ่า
สาวน้อยเดินมา   จับหน้าเจ้าเป็นนวลเอย


​๔๔ เรือเล่น

๏ เรือเอยเรือเล่น   ยาวสามเส้นสิบห้าวา
จอดไว้ที่หน้าท่า   คนก็ลงอยู่เต็มลำ
หัวจดบางกอกน้อย   ท้ายก็ย้อยไปปากน้ำ
คนก็ลงเต็มลำ   พายจ้ำมาฉับฉับ
พายดำแลพายแดง   เป็นแสงปีกแมลงทับ
พายมาอยู่หยับหยับ   ว่าจะไปรับนางสิบสอง
เรือก็ล่มลงท่าจีน   มาปีนขึ้นอ่าวแม่กลอง
เสียเข้าแลเสียของ   น้องชายก็ไม่คิด
เหลือแต่ผ้าเช็ดหน้า   ของเจ้าพระยาตีนติด
ยังแต่ปลาสลิด   ติดตัวอุแม่นา


๔๕ วัดโบสถ์

๏ วัดเอยวัดโบสถ์   ปลูกต้นเข้าโภชสาลี
ลูกเขยตกยาก   แม่ยายก็พรากลูกสาวหนี
ต้นเข้าโภชสาลี   ปานฉะนี้จะโรยรา


​๔๖ วัดโบสถ์

๏ วัดเอยวัดโบสถ์   มีต้นตโนดอยู่เจ็ดต้น
เจ้าขุนทองไปปล้น   ปานฉะนี้ไม่เห็นมา
คดเข้าออกใส่ห่อ   จะถ่อเรือออกไปหา
เขาก็เล่าฦๅมา   ว่าเจ้าขุนทองตายแล้ว
เหลือแต่กระดูกแก้ว   เมียรักจะไปปลง
ขุนศรีจะถือฉัตร   ยุกกระบัตรจะถือธง
ถือท้ายเรือหงส์   ปลงศพเจ้าพ่อนา


๔๗ วัดสิงห์

๏ วัดเอยวัดสิงห์   มีต้นกระทิงแท่นแก้ว
ดอกบัวนั้นบานแล้ว   อยู่ใต้น้ำอรชร
สาวน้อยเอื้อมมือเด็ด   สาระเห็ดเจ้ายังอ่อน
เด็ดได้แต่เกสร   มาโรยที่นอนอุแม่นา


๔๘ เดือนหงาย

๏ เดือนเอ๋ยเดือนหงาย   ดาวกระจายแจ่มแจ้ง
สาวน้อยมาขอแป้ง   ให้ไปแต่พอทา
​ให้ไปมากนัก   เขาขี้มักจะนินทา
ให้ไปแต่พอทา   ดวงยี่หวาของเรียม


๔๙ เดือนหงาย

๏ เดือนเอยเดือนหงาย   ดาวกระจายทรงกลด
อุ้มเจ้าขึ้นใส่รถ   ว่าจะพาไปชมเดือน
พิศแลดูดาวไป   ดาวก็ไม่งามเหมือน
พิศแลดูเดือน   เหมือนนวลอุแม่นา


๕๐ เขาสูง

๏ เขาสูงเอย      มีแต่ฝูงกินริน
เก็บเอาดอกซ่อนกลิ่น   ร้อยเป็นสร้อยอาภรณ์
บ้างก็ทำเป็นฟูก   บ้างก็ทำเป็นหมอน
ทำกำไรใส่กร   แล้วก็ฟ้อนรำเอย


๕๑ นอนนิ่งนิ่ง

๏ โอโอละเฮเอย   นอนนิ่งนิ่งในเปลแม่จะไกว
ทองดีเจ้าอย่าขี้ร้องไห้   นอนไปเถิดนะพ่อคุณเอย


​๕๒ ขนมแฉ่งม้า

๏ โอละเห่โอละฮึก   ลุกขึ้นแต่ดึก
ทำขนมแฉ่งม้า   ผัวตีเมียก็ด่า
ขนมแฉ่งม้า   ก็คาหม้อแกงเอย


๕๓ นาฬิเกต้นดก

๏ โอละเห่   เจ้านาฬิเกต้นดก
ปลูกเอาไว้แถมพก   หนุ่มน้อยจะมีเมีย
แค้นใจด้วยกระรอก   มันกัดเอาดอกมะพร้าวเสีย
เจ้าก็ชวดมีเมีย   ว่าจะกินยาตาย
เจ้ากินเข้าเหนียวนึ่ง   กินน้ำผึ้งกับนมควาย
กินเสียจะให้ตาย   เสียดายแต่นวลอุแม่นา


๕๔ นาฬิเกต้นเดียว

๏ โอละเห่เอย   มีนาฬิเกต้นเดียว
ทั้งแม่กาแม่เหยี่ยว   เฉี่ยวกันจะทำรัง
แม่กาบินมาแต่ก่อน   แม่เหยี่ยวนั้นร่อนมาทีหลัง
ใครจะเป็นเจ้าของรัง   ร้อยชั่งแม่คนเดียวเอย
​

๕๕ โอละเห่

๏ โอละเห่เอย หัวล้านนอนเปล ลักเข้าเม่าเขากิน เขาจับตัวได้ เอาหัวไถลไถดิน หัวล้านมักกิน ตกสะพานลอยไป ร้องเรียกให้เขาช่วย เขาก็ช่วยไม่ได้ หัวล้านลอยไป ถึงปากน้ำพระคงคา ปลากระโห้โลมา กัดหัวล้านก็ไม่เข้า หัวล้านบ้านเรา อยู่ดีกินดี หัวล้านพริดพรี เขาตีเขาถอง หัวล้านแม่กลอง ถองเสียแทบตาย


๕๖ ขุนทะเลละลอก

๏ โอละเห่เห้เห่   เจ้าขุนทะเลละลอก
คลื่นซัดมาเหมือนจอก   ละลอกซัดมาเหมือนแหน
พลัดพ่อแลพลัดแม่   เลี้ยงเจ้าไว้จะเอาบุญ
ต่อเติบหน้ากล้าแข็ง   มีเรี่ยวแรงจะแทนคุณ
เลี้ยงเจ้าไว้เอาบุญ   เจ้าขุนทะเลละลอกเอย
​(คำปักษ์ใต้)


๕๗ ไก่แจ้

๏ ไก่แจ้เอย   พลัดแม่ไก่ลาย
เขี่ยกินหาดทราย   ไก่ลายดอกหมาก
อย่าโฉเจ้าเอย   ไก่เราขันยาก
ไก่ลายดอกหมาก   ขันเพราะนะทูนหัวเอย


๕๘ นกการเวก

๏ นกอะไรหนอเอย   คือนางนกการเวก
บินสูงสุดเมฆ   ข้ามภูเขาสาคร
ทั้งปีกทั้งหางเจ้าน่ารัก   ใคร่จักได้ทำหมอน
เจ้าข้ามเขาสาคร   จะไปนอนไหนเอย


๕๙ นอนหลับ

๏ นอนหลับเอย   หลับให้เต็มตา
เขาไล่ควายมา   เจ้าพระยาควายแอ้
​ตะวันเย็นย่ำย่ำ   ควายแอ้มันร่ำหาแม่
เจ้าพระยาควายแอ้   พลัดแม่เมื่อยามเย็นเอย


๖๐ ลมพัด

๏ ลมพัดเอย   พัดมาเฉื่อยเฉื่อย
ขุดบ่อใต้เหื้อย   อาบน้ำในแม่ขันแก้ว
นิ้วมือนิ้วตีนเหมือนเทียนฝั้น   ผมสั้นเหมือนทองเขาหล่อแล้ว
อาบน้ำในแม่ขันแก้ว   หล่อแล้วไม่พักแต่งเอย


๖๑ ลมพัด

๏ ลมพัดเอย   พัดมารวยริน
หอมดอกขมิ้น   หอมกลิ่นมาแล้วพ่อทูนหัว
เจ้าสายสุดสวาทของเรียมเอย   อยู่ที่ไหนเลยไม่เห็นตัว
หอมกลิ่นมาแล้วพ่อทูนหัว   ติดตัวน้องมาเอย


๖๒ จับช้าง

๏ จับช้างเอย   จับได้ไปวางไว้ป่าหมาก
ช้างนี้งามหลาก   ชื่อว่าจันทเทวี
​จับได้คล้องได้   มอบให้หม่อมพี่
ชื่อจันทเทวี   ช้างนี้งามหลากตาเอย


๖๓ เมืองนคร

๏ เมืองนครเอย   แต่ก่อนเขาเล่ามา
พระศรีธรรมโศกราชมีวาสนา   ได้ก่อมหาธาตุยอดทองคำ
ไว้เปนที่บูชามหาชน   ฝูงคนนับถืออุปถัมภ์
ที่ทรุดโทรมซ่อมไว้ไม่ตกต่ำ   เช้าค่ำมีคนไปบูชาเอย


๖๔ จำปา

๏ จำปาเอย   ลอยมาทั้งกิ่ง
คลื่นซัดขึ้นตลิ่ง   ปักกระทู้ล้อมไว้
ใครมาขอเจ้าของไม่ให้   ปักกระทู้ล้อมไว้
เสียดายจำปาเอย   


๖๕ ไปนคร

๏ ไปเอยไปนคร   ไปแลพระนอนพระนั่ง
พระพิงเสาดั้ง   หลังคามุงกระเบื้อง
​เข้าไปนั่งแค่แค่   แลเหมือนพระทรงเครื่อง
หลังคามุงกระเบื้อง   งามนักพระทูนหัวเอย


๖๖ เชิญนอน

๏ เชิญนอนเถิดเจ้านอน   นอนให้ระงับหลับใหล
อย่าได้สดุ้งอกตกใจ   สับสนในยามราตรี
ความเจ็บของแม่อย่ารู้ได้   ความไข้ของแม่อย่ารู้มี
ให้อยู่ดีกินดี   ความไข้อย่ามีมาเอย


๖๗ เชิญนอน

๏ เชิญนอนเถิดเจ้านอน   กล่อมให้เจ้านอนสบาย
แม่ซื้อทั้งหลาย   อย่าได้หยิกหยอกหลอกหลอน
ขึ้นน้ำลงท่า   ช่วยพิทักษ์รักษาทรามบังอร
อย่าหยอกหลอกหลอน   กล่อมให้เจ้านอนเปลเอย


๖๘ เชิญนอน

๏ เชิญนอนเถิดเจ้านอน   กล่อมให้เจ้านอนในเปล
นอนเถิดเจ้ายอดเสน่ห์   แม่จะเวชาให้เจ้านอน
​อย่าตระหนกตกใจกลัว   แม่ทูนหัวอย่าสท้อน
แม่ซื้ออย่ามาหลอกหลอน   กล่อมให้เจ้านอนเปลเอย


๖๙ ไก่เถื่อน

๏ ไก่เถื่อนเอย   ขันเสทือนทั้งป่า
ยกขึ้นเถิดรา   โอ้เจ้าทรามบังอร
พ่อแม่เจ้าหาไม่   ใครเลยจะได้สั่งสอน
โอ้เจ้าทรามบังอร   นอนหลับเสียเถิดเอย


๗๐ น้ำเชี่ยว

๏ น้ำเชี่ยวเอย   เชี่ยวมาคลักคลัก
อย่าเล่นน้ำหนัก   น้ำจะแทงเจ้าไป
เมื่อจรเข้ขบเจ้า   จะบอกข่าวแก่ใคร
น้ำจะแทงเจ้าไป   ฉุกใจเมื่อภายหลังเอย


๗๑ เจ้านรหนอย

๏ เจ้านรหนอยเอย เจ้าขี่ช้างน้อยไปสอยดอกแค สอยได้เอามาให้แม่ ดอกแคของข้า ระย้าระโหยงเอ๊ย ดอกแคของข้า ระย้าระโหยงเอย (บทกล่อมของชาวโคราช)

(คำไทยเหนือ)

​

๗๒ อือจาอือจา

๏ อือจาอือจา   คำหล้าช่างจ๊อด
เงินแถบน้อยถาหัวกุลา   แม่ไปซื้อป่าให้พ่อนายป้อน
นายจะไปไห้อ้อนพ่อนายจะตี   เจือสลีหื้อเจ้านอนอู่
กำซุกซู่หื้อเจ้าหลับตา   หลับเตอะสองตากัวม้าขี้เห่า
เกวียนคู่เก่าบ่ถ้าแปงคุม   เจ้าแก้วคำซุ่มหัวใจพ่อแม่เหย


๗๓ อื่ออื้อจ้าจา

๏ อื่ออื้อจ้าจา   หลับสองตาแม่ไปนานอกบ้าน
ไปเก็บมะส้านใส่ซ้ามาแขวน   ไปเก็บมะแหนใส่ซ้ามาต้อน
น้องอย่าไห้อ้อนแม่ไปไฮ่บ่อมา   หื้อน้องหลับสองตา
นอนจาตี่ตี้ตี่ตี้ติดกัน   หลับเมื่อวันน้องอย่าไห้อ้อน
อออื้ออ้อน   หื้อหลับเสียเตอะนาย


๗๔ อืออือจาจา

๏ อืออือจาจา   หลับสองต๋าแม่นายมาก่อยตื่น
แม่จักอื่อเจ้าว่าจาจา   ว่าหลับเต๊อะนา
​หลับต๋าเต๊อะนา   กุ๋มมาลาแม่อย่าไห้
ว่าแก้วแก่นไท้   แม่หลับเสียเนอ
แมงหมีหน้อยจักมาต๋อมต๋า   แมงลิลาจักมาต๋อมหน้า
ต๋อมแล้วรวดบินไป   วาอืออือจาจา
หลับสองต๋าแม่นายมาอย่าไห้   บึกหนึ่งแม่แก้วแก่นไท้
แม่จักมาเอา อื่ออื่ออืออือ   


๗๕ อื่ออือจา

๏ อื่ออือจา   นายหลับสองต๋าจะไปไห้
แก้วแก่นไท้ลูกแม่จะใหญ่วันหนึ่ง   นายไห้อย่ากิ๋นจิ๊น
บ่อมีไผใดแล่นไปหา   นายไห้อยากกิ๋นป๋า
บ่อมีไผคนใดแล่นไปส้อน   มีเข้าเย็นอยู่สองสามก้อน
ป้อนแล้วก่อยหลับไป   อดไจ๋หลับสองตา
แก้วนอนจาจะไปให้   แก้วแก่นไท้ลูกอี่แม่จะใหญ่วันหนึ่ง


๗๖ อืออืออ้ายเหย

๏ อืออืออ้ายเหยเฮย   อ้ายไปก๊ากีดยากใจ
เยียะถกหลักขึ้นขว้าง   ยกต่างขึ้นตั้ง
​ไปฮอดตี้ยั้ง   จะปดกินตอน
ไปฮอดตื้นนอน   จะปดกินหญ้า
ตั้งแต่นี้ปายหน้า   จะใส่สองแสนต่อร้อย
งัวปู๊คำน้อย   ใส่ต่างเบาเบา
ปู๊จอมป่าเหล่า   ใส่ต่างหมั้นหมั้น
ปู๊คำผั้น   ใส่ร้อยเจ็ดแสน
ปู๊ต๋าแหวน   ใส่แหว่นในจู้
ปู๊หลบหลู่   ใส่ต่างนำตาง
ตี๋ผางลาง   ไปปุ๊นแจ้วแจ้ว
อ้ายก๋องแก้ว   เอาหยังมาต้อน
ปั๋นน้องพ่องกา ฯ   


๗๗ นอนนอนจาย

๏ นอนนอนจายเอ่อนอน นอนหลับตาอย่าไห้ นอนไหล้จั้งกนหลี


​๗๘ ฮืนฮืนจาย

๏ ฮืนฮืนจายแม่เอ่อนอน นอนในอู่สายกอน จายอย่าให้นอนไหล้จั้งกนหลี ๆ


๗๙ นอนสาแม่เยอ

๏ นอนสาแม่เยอ   แม่เฮาไปไฮ่ขี่ควายเขาหลา
แม่เฮาไปนาขี่ควายเขาตู้   ขาหนึ่งคู้ขาหนึ่งเหยียดซอย
สองขาหน้ายันไปกุ่นกุ่น   สาวไล่กันขี้ดินไงผง
นอนสาแม่เยอ   หึอือ หึอือ


๘๐ โอ้โอ

๏ โอ้โอ   นอนสาเหนอ
หลับตาสาเหนอ   เจ้าบ่อนอนอู่นี่
หนีไปนอนอู่ใหม่   นอนสาเหนอ
หลับตาสาเหนอ   อู่เมืองเชียงใหม่
แม่นอู่สายไหม   อู่เมืองไทย
แม่นอู่สายได้   อู่เมืองด่านซ้าย
แม่นอู่สายปอ   นอนเหนอหล้า
​เจ้าอาดลาดทาดใหญ่หนองคาย   พ่อเจ้านี่เหนอ
ดินโลมในพะทายโลมนอก   จำพอกแล้ว
เอาแก้วขึ้นใส่จอม   เหลียวไปไกล
แสงไฟพมพู   เอิ้นหาปู่บ่อมีผู้จา
เอิ้นหาตาบ่อมีผู้ปาก   ลำบากน้อยเที่ยวค่ำเที่ยวคืน
พ่อเจ้าแบกฟืนหนัก   ซ้าผักผักเฮี่ย
ทั้งเจียน้อง   ฝนซ้ำผัดริน
นอนสาเหนอ   หลับตาสาเหนอ


๘๑ นอนเสียเยอ

๏ นอนเสียเยอ   ลูกน้อยพ่อเอย
เจ้าบ่อนอน   แมวโพงสิขบแก้ม
เจ้าบ่อแอ้ม   ไก่น้อยมันสิตอดหน่วยตา
เจ้าบ่อนอน   หมากสีดามันสิโหล่นจากขวั่น


๘๒ นอนสาลูกเยอ

๏ นอนสาลูกเยอ   หลับตาไปอ่วยซ่วย
เห็นไผมาขายกล้วย   พ่อสิซื้อให้กิน
​แม่เจ้าไปไฮ่   เผิ่นสิหมกไข่มาหา
แม่เจ้าไปนา   เผิ่นสิหมกไข่ปลามาต้อน
แม่เจ้ามาฮอด   แล้วจึงค่อยตื่นกินนม


๘๓ นอนเสียหนา

๏ นอนเสียหนา   สายตาแม่เยอ
ตุ้มแม่เยอ   ขวัญตาแม่เยอ


๘๔ เขามาขายของ

๏ นอนนอนสาหลับตานอน้อง   เขามาขายของแม่ซิซื้อไปทาน
เขามาขายอานแม่ซิซื้อให้เจ้า   แมวโพงเบ้าตาเหลืองเหม่า


๘๕ ทองคำลูกแม่

๏ นอนสาเนอทองคำลูกแม่   นอนแต่เซ้าเจ้าอย่าตีงคีง
นอนจริงจริงหลับตาจ้อยจ้อย   ลูกอ่อนน้อยนอนแล้วแม่กวย
ตาเวนสวยเถิงยามกินเข้า   ให้ลูกแจ่มเจ้าลุกมากินนม
แม่ซิโจมเจ้าไปอาบน้ำ   จับส่วยล้างเจ้าอย่าพาโล
​

๘๖ เขามาขายก้วย

๏ นอนสาเนอหลับตาจ้วยจ้วย   เขามาขายก้วยแม่ซื้อให้กิน
เจ้าสุบินนอนสาลูกแก้ว   นอนอยู่แล้วในอู่สายใหม
นอนอยู่จักกวยไปไว้ไว   นอนอู่ไทยกวยไปโต้นเต้น

.

หมวดที่ ๒ บทปลอบเด็ก
..


​๑ จิงโจ้

๏ จิงโจ้เอย   มาโล้สำเภา
หมาในไล่เห่า   จิงโจ้ตกน้ำ
หมาในไล่ซ้ำ   จิงโจ้ดำหนี
ได้กล้วยสองหวี   ทำขวัญจิงโจ้
โห่ฮิ้ว โห่ฮิ้ว   


๒ เท้งเต้ง

๏ เท้งเต้งเอย   เท้งเต้งเรือลอย
มดตะนอย   ต่อยเรือเท้งเต้ง


๓ โพนเพน

๏ โพนเพนเอย   กระเด็นสายนาก
น้ำขึ้นท่วมฟาก   กระจายดอกพลิก
อีแม่ระริก   อีแม่ระรวย
ตัดใบตองกล้วย   มารองบายศรี
ชะมดฉมี   ตีฆ้องหน้าวง
อ้ายคงเป่าปี่   กระดี่ชะมด
อ้ายคตตีแฉ่ง   ค้างคาวปากแหว่ง
อุ้มลูกมาดู   ​สดุดขี้หมู
สดุดขี้หมา   หกล้มปากแตก
สดุดหญ้าแพรก   แตกเสียทำเนา
เจ้าเพรานกกระจอก   ผักบุ้งหญ้างอก
ทองหลางใบมน   ชนก้นยายมอญ
ปิดประตูใส่กลอน   นอนเสียกลางวัน
ไก่ขันเอ๊กเอ๊ก   


๔ โงกเงก

๏ โงกเงกเอย   น้ำท่วมถึงเมฆ
กระต่ายลอยคอ   อ้ายหมาหางงอ
กดคอโงกเงก   


๕ เสือข้ามฟาก

๏ เสือข้ามฟาก   กินหมากกินพูล
เสือปักกะตู   กินพูลใบเหลือง


๖ จักรจี้

    ๏ จักรจี้จักรเจ๋า
หญ้างอกบนเขา   จักรเจ๋าขึ้นไข่
สองมือเข้ารีด   จักรจีดขี้ไหล


๗ ตั้งไข่

๏ ถ้าตั้งไข่ล้ม   จะต้มไข่กิน
ไข่พลัดตกดิน   ใครอย่ากินไข่เน้อ
​

๘ ไกว่แขน

๏ ไกว่แขนเสีย   จะด่วนไปไร่
ลูกจะร้องไห้   ด่วนไปด่วนมา


๙ แม่ใครมา

๏ แม่ใครมา   น้ำตาใครไหล
ได้เบี้ยสองไพ   ติดก้นแม่มา


๑๐ ตบมือ

๏ ตบมือแปะแปะ   จะได้กินปลา
ไปถึงศาลา   จะได้กินนม


๑๑ กากา

    ๏ กากา
ได้ลูกมันมา   เอายัดใส่พก
มันได้ลูกนก   เอามาโยนเล่น
อ้ายพ่อกาเต้น   อีแม่การำ
อีกาหน้าดำ   เขาจำหน้าได้


๑๒ กากา

๏ กากา   ปูนาหนีบกู
น้ำขึ้นท่วมรู   ปล่อยกูเสียเถิด


​๑๓ กาเอ๋ยกา

๏ กาเอ๋ยกา   บินมาไวไว
ไปจับต้นโพธิ   โผมาต้นไทร


๑๔ นกเอี้ยง

๏ นกเอี้ยงเอย   มาเลี้ยงควายเฒ่า
อ้ายควายกินเข้า   นกเอี้ยงหัวโต
ไปจับต้นโพธิ์   ร้องไห้หงิงหงิง
ไปจับต้นขิง   เขายิงลงมา
ไปจับต้นข่า   เขาด่าแม่ให้
ไปจับต้นไทร   ไถลถลาก
ไปจับต้นหมาก   เขาลากลงมา
จับต้นจำปา   นกเอี้ยงหัวโต


๑๕ นกเอี้ยง

๏ นกเอี้ยงเอย   มาเลี้ยงควายเฒ่า
อ้ายควายกินเข้า   นกเอี้ยงโกนจุก
อ้ายนกอีอุก   มันไปทำขวัญ
เจ้านกอัญชัน   มันไปสวดมนต์
นกกะยางกางฝน   ก็มาพร้อมกัน
​

๑๖ ค้างคาว

๏ ค้างคาวเอย   บินมาเป็นยืด
ค่ำ ๆ มืด ๆ   จะไปสวนไหน
จะไปสวนหลวง   เก็บลูกมะม่วง
มาฝากบ้างเน้อ   


๑๗ เด็กเอ๋ยพาย

๏ เด็กเอ๋ยพาย   นายเอ๋ยโยก
นายหัวกะโหลก   โยกเอาโยกเอา


๑๘ ตะลุ้งตุ้งแช่

๏ ตะลุ้งตุ้งแช่   เขาแห่ยายมา
มาถึงศาลา   เขาก็วางยายลง


๑๙ หัดเช้ย

๏ หัดเช้ย   มะเลยกุ๋ย ๆ
ตุ้มต๊ะตุ้มตุ๋ย   ต้อยติ่งหนั่งหนอด ๆ


๒๐ ปักกะทารา

๏ ปักกะทารา   หมาน้อยคาบกะลา
สักกะผลุงตุ้งเหม่ง   


​๒๑ กระต่าย

๏ กระต่ายติดแร้ว   ยายแก้วตีกลอง
ตุบป่อง ๆ   


๒๒ อีแร้แท้แต่

    ๏ อีแร้แท้แต่
สาวน้อยบอกแม่   ว่าจะแห่เข้าบิณฑ์
แหวนทองของเขา   รูดเอาไปสิ้น


๒๓ กุ๊ก ๆ ไก่

๏ กุ๊ก ๆ ไก่   
เลี้ยงลูกจนใหญ่   ไม่มีนมให้ลูกกิน
ลูกร้องเจี๊ยก ๆ   แม่ก็เรียกไปคุ้ยดิน
ทำมาหากิน   ตามประสาไก่เอย


๒๔ ไก่แจ้

๏ ไก่เอยไก่แจ้   วิ่งแร่เข้ารก
บุญแม่หาไม่   ไม่มีใครเขากก


๒๕ ตุ๊ดตู่

๏ ตุ๊ดตู่เอย   อยู่ในรูไม้ไผ่
เห็นคนเดินไป   เรียกให้กินหมาก
ตุ๊ดตู่เพื่อนยาก   กินหมากด้วยกัน


๒๖ ตะเตงหนั่ง

๏ ตะเตงหนั่ง   กะทั่งติงปรอก
พ่อแม่ไม่อยู่   จับหนูใส่กระบอก


๒๗ ตะเตงหนั่ง

๏ ตะเตงหนั่ง   กะทั่งติงปรก
นุ่งผ้าใต้สะดือ   มือก็ถือชายพก


๒๘ โต๊ะ

๏ โต๊ะเอยโต๊ะ   มาโละไข่แกง
เอาไฟแดง ๆ   มาแยงก้นโต๊ะ


๒๙ แมวลาย

๏ อ้ายแมวลายเอย   กินควายหมดตัว
กินไม่หายหยาก   วิ่งไปลากเอาวัว
กินเล่นทั้งตัว   น่ากลัวจริงโว้ย


๓๐ ตริดติดตี่

๏ ตริดติดตี่   เศรษฐีคงยศ
จะไปลำเลียง   สะเบียงก็หมด
เศรษฐีคงยศ   อดเข้าแกง เอย


​๓๑ แหงะแหง่

    ๏ แหงะแหง่เอย
ไปเที่ยวหลงแม่   ว่าจะกินนมใคร
กินนมตักกะแตน   หลังแบนท้องใส


๓๒ ควายเปลี่ยว

๏ ควายเปลี่ยวเอย   อ้ายควายเปลี่ยวเอ๊ย
ออกลูกกลางนา   มีลูกตาข้างเดียว


๓๓ จับปูดำ

๏ จับปูดำ   ขยำปูนา
จับปูม้า   ปาปูทะเล


๓๔ เฉิบเฉิบ

    ๏ เฉิบ ๆ
กินเข้าไม่เปิบ   กินปลาเปล่า ๆ
พ่อแม่เขาว่า   ทำตาขาว ๆ


๓๕ โตงเตง

    ๏ โตงเตงโตงเว้า
กินแต่ของเขา   ของตัวเก็บไว้


๓๖ กะปะกะปูด

    ๏ กะปะกะปูด
เจ้ากินเข้าบูด   กับน้ำแกงเลียง


​๓๗ ขย่องก่องกรอย

    ๏ ขย่องก่องกรอย
อ้ายไฟไหม้ฝอย   ลุกขึ้นหลังคา
อ้ายแมวกินปลา   หมากัดกะโพ้งก้น
อะไรย่น ๆ   ติดก้นพ่อเณร


๓๘ หัวปลาก

๏ หัวปลาก   อยากเข้าเหนียว
นอนคนเดียว   เยี่ยวรดผ้า
นอนกะป้า   ทำโล้เล้
นอนกะเจ๊   เจ๊วุ่นวาย
นอนกะควาย   ควายขวิดปุ


๓๙ หัวโล้น

๏ หัวโล้น ๆ   โกนหัวใหม่
ควักขี้ไก่   ใส่หัวโล้น


๔๐ หัวจุก

๏ หัวจุก   คลุกน้ำปลา
เห็นขี้หมา   นั่งไหว้กะจ่องหง่อง


​๔๑ หัวเปีย

๏ หัวเปีย   มาเลียใบตอง
พระไล่ถอง   หัวบี้หัวแบน


๔๒ เจ๊ก

๏ เจ๊กเอ่ยเจ๊ก   มาดูเด็กนั่งหลับ
จับตัวใส่ตะกร้า   ปิดฝาปุบปับ


๔๓ ช้าเจ้าหงส์

    ๏ ช้าเจ้าหงส์เอย
ปีกเจ้าอ่อนร่อนลง   เข้าในดงชุมแสง
พี่ไม่ทุกข์พี่ไม่ยาก   พี่ไม่จากหนูแดง


๔๔ เด็ก ๆ เอ๋ย

๏ เด็ก ๆ เอ๋ย   อย่าเพ่อนอนหลับ
ลุกขึ้นตีกรับ   ช่วยกันแทงเสือ


๔๕ หม่องเหมง

๏ หม่องเหมงเอย   เร่งไปลงเรือ
จะไปบ้านเหนือ   ลงเรือท้ายวัง
สัปทนกั้นหน้า   ร่มระย้ากั้นหลัง
เจ้าขรัวหัววัง   แห่หม่องเหมง เอย
​

๔๖ หนูบหนีบ

๏ หนูบหนีบ คีบอ้อย อร่อย อรุ่น จุ่นจู๋


๔๗ โยนยาว

๏ โยนยาวเอย   ค้างคาวกินกล้วย
มารับพี่ด้วย   ไปช่วยกันโยนยาว


๔๘ มลิงมลอง

๏ มลิงมลอง   คนองสิ้นที่
แกงปลากะดี่   น้ำโหลงเหลง
คนซนเอง   โทษใครไม่ได้


๔๙ การะเกด

    ๏ เจ้าการะเกด
เจ้าขี่ม้าเทศ   จะไปท้ายวัง
ชักกฤชออกแกว่ง   ว่าจะไปแทงฝรั่ง
เมียห้ามไม่ฟัง   เจ้าการะเกด เอย


๕๐ ตุ๊กติ๊ก

    ๏ ตุ๊กติ๊กเอย
ตำน้ำพริก   จะไปกินทุ่งนา
ตำไม่เป็น   พริกกระเด็นเข้าตา
สมน้ำหน้า   เจ้าตุ๊กติ๊กเอ๊ย
​

๕๑ หอยกะปุก

๏ เจ้าหอยกะปุกเอย   ไว้จุกกะแป้นแล่น
เขารักเจ้านัก   เขาจะชักแสรกแขวน
จิ้มลิ้มแป้นแล่น   ให้พี่แหงนเปล่า เอย


๕๒ หอยกะพง

๏ เจ้าหอยกะพงเอย   ตกลงในกะทะ
เขาต้มตัวเจ้า   หน้าเว้าหวำหวะ
ตกลงในกะทะ   รับธุระของน้อง เอย

.

หมวดที่ ๓ บทเด็กเล่น
..


​๑ หมูบหมีบ

๏ หมูบหมีบคีบชน   มนไหม้ให้หา
เลขผาตัวแดง   กินแตงโมดิบ


๒ ใครอิ่มก่อน

๏ ใครอิ่มก่อน   ดูโขนดูหนัง
ใครอิ่มทีหลัง   ล้างถ้วยล้างชาม


๓ ขี้ตู่

๏ ขี้ตู่กลางนา   ขี้ตาตุ๊กแก
ขี้มูกคนแก่   ออระแร้อรชร
อุดแจเท่งแจ   


๔ รีๆ เข้าสาร

๏ รีๆ เข้าสาร   สองทนานเข้าเปลือก
เลือกท้องใบลาน   เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน
พานเอาคนข้างหลังไว้   
​

๕ หูเอ๋ยกาง ๆ

๏ หูเอ๋ยกาง ๆ   หางเอ๋ยรี ๆ
มาร้องจู๊จี๊   เจี๊ยะปึ้งเข้าสาร


๖ ไก่ตั้ง

๏ ไก่ตั้งไก่ต่อ   ไก่ฬ่อไก่ชน
ไก่ถูกถอนขน   ไก่ลงหม้อแกง


๗ เขย่งเกงกอย

    ๏ เขย่งเกงกอย
เห็นวัวกินอ้อย   ที่ไหนบ้างเน้อ
วัวดำหรือวัวแดง   
วัวแดง   ตกน้ำแกงตาย
วัวดำ   ตกน้ำครำตาย


๘ งูกินหาง

๏ งูเอ๋ย   กินน้ำบ่อไหน
กินน้ำบ่อทราย   ย้ายไปก็ย้ายมา
​กินน้ำบ่อโศก   โยกไปก็โยกมา
กินน้ำบ่อหิน   บินไปก็บินมา
กินหัวกินหาง   กินกลางตลอดตัว


๙ ช้างเอ๋ยช้าง

    ๏ ช้างเอ๋ยช้าง
ตัดเต่าร้าง   ช้างกินใบไผ่
วัวกินหญ้า   ม้ากินสลัดได
เจ้าสังข์ศิลป์ชัย   ทาขมิ้นเหลืองอ่อน
บุหรี่บ้าหรั่น   นางจันท์ตะระแมะ
นางสั้นหน้าแกะ   โจ๋งจะกะโจ๋งถิ่ง


๑๐ ผัดเจ้าฬ่อ

    ๏ ผัดเจ้าฬ่อ
เข้าเหนียวสองห่อ   ไม่พอกันกิน


๑๑ ผัดพ่อผัด

    ๏ ผัดพ่อผัด
ช้างงารัด   แทงคนไม่เข้า


๑๒ ไล่ให้ทัน

    ๏ ไล่ให้ทัน
ให้มันสองหัว   ให้ผัวสองคน
​

๑๓ ใครไล่ให้ทัน

๏ ใครไล่ให้ทัน   ให้น้ำมันสิบขวด
ให้ลวดสิบตา   ให้ม้าสิบหาง
ให้ช้างสิบหัว   ให้วัวสิบหลัก
ให้ปฏักสิบอัน   ไล่ให้ทันเถิดโว้ย


๑๔ ห้อห่อขวัญ

    ๏ ห้อห่อขวัญ
พาเมียไปด้วย   ไปช่วยแรงกัน
เข้าเหนียวสองห่อ   ไม่พอกลางวัน


๑๕ ฮิย่อห่อขวัญ

    ๏ ฮิย่อห่อขวัญ
ชักสายยนต์   เอาก้นชนกัน


๑๖ ไม้หนึ่ง

๏ ไม้หนึ่งไม้นอง   เข้าพองเข้าเจ้า
หัวนกหัวเหน้า   เข้าหลามตัดเน้อ


๑๗ นกเอ๋ย

๏ นกเอ๋ยกระเทยกี่ร้อย   (สองร้อย)
อ้อยกี่สิบ   (สองสิบ)
หมากดิบกี่ต้น   (สองต้น)
​ปล้นกี่ทะลาย   (สองทะลาย)
ผ้าลายกี่ผืน   (สองผืน)
ฟืนกี่มัด   (สองมัด)
ไม้กลัดกี่เล่ม   (สองเล่ม)
เข็มกี่กระบอก   (สองกระบอก)
หมากกอกหรือหมากยัน   (หมากยัน)
ฟันหัวนกกู๊ก   


๑๘ ตารอดปอดแฉ่ง

๏ ตารอดปอดแฉ่ง   ผัวนางแมงดา
หกล้มหกลุก   ผัวนางตุ๊กกะตา


๑๙ ฉะป่อย

    ๏ ฉะป่อยแม่นางป่อยเอย
ใครใช้ใครสอย   ไปซื้อหอยสามเพ็ง
อ้ายเจ๊กมันมาก   มันจะลากเข้าเก๋ง


๒๐ แม่ว่าย

    ๏ แม่ว่ายแม่วี
แม่ปวดท้องขี้   กระโดดลงน้ำ
​

๒๑ โพงพาง

๏ โพงพางเอย   ปลาเข้าลอด
ปลาตาบอด   เข้าลอดโพงพาง


๒๒ ซุ่มมรตี

    ๏ ซุ่มมรตี
ระวังต้องดี   จะต้องปาเต๊ะ


๒๓ ตะเข้ตะโขง

๏ ตะเข้ตะโขง   อยู่ในโพรงประสัก
ตะเข้ฟันหัก   กัดใครไม่เข้า


๒๔ จ้ำจี้จ้ำจวด

    ๏ จ้ำจี้จ้ำจวด
เอาลูกไปบวช   ถึงวัดถึงวา
ครั้นศึกออกมา   สัพพะลุ่นจุ่นจู๋


๒๕ จ้ำจี้มะเขือเปราะ

๏ จ้ำจี้มะเขือเปราะ   กะเทาะหน้าแว่น
พายเรือแอ่น ๆ   กะทั่งต้นกุ่ม
เห็นเด็กหนุ่ม ๆ   ดีเนื้อดีใจ
ขอด้ายขอไหม   เย็บผ้ายายชี
เขาโห่กาลี   ​เขาตีโหม่งครุ่ม
ขยุ้มหน้ากลอง   นางสายบัวทอง
อาบน้ำท่าไหน   อาบน้ำท่าวัด
เอาแป้งไหนผัด   เอากระจกไหนส่อง
เยี่ยม ๆ มอง ๆ   นกขุนทองร้องเน้อ


๒๖ จ้ำจี้ดอกเข็ม

๏ จำจี้ดอกเข็ม   มาเล็มดอกหมาก
เป็นครกเป็นสาก   ให้แม่ยายตำเข้า
เป็นน้ำเต้า   ให้แม่ยายเลียงซด
เป็นชะมด   ให้แม่ยายฝนทา
เป็นดอกจำปา   ให้แม่ยายเด็ดทัด
เป็นไม้กลัด   ให้แม่ยายเสี้ยมผม
เป็นอ้ายพรม   เขาชกหัวใช้
เป็นอ้ายไหม   เขาขายหัวกิน
เป็นอ้ายอิน   เขากินหัวเสีย


๒๗ จำจี้เม็ดขนุน

    ๏ จำจี้เม็ดขนุน
ผู้ใดมีบุญ   ได้กินสำรับ
ผู้ใดสับปรับ   กินรางหมาเน่า
ซ่มมะลิ้น   ซ่มมะแป้น
มะปรางออกดอก   มะกอกออกฝัก
ผัวไม่รัก   จะโทษเอาใคร


​๒๘ จ้ำจี้มะเขือพวง

๏ จ้ำจี้มะเขือพวง   เห็นชาวบางหลวง
มาทอดก้ามกุ้ง   ก้ามกุ้งเอย
มาร้องแว ๆ   มาสอยดอกแค
มาแหย่รูปู   อีหนูคายแป้ง
อีแร้งตกใจ   บินไปเผยิบผยาบ
จรเข้ลากหาง   นกยางบินปรื๋อ


๒๙ จ้ำจี้ใบโพ

๏ จ้ำจี้ใบโพ   โสนใบไผ่
จรเข้ขึ้นไข่   แมงดาขึ้นฟัก
อ้ายเขียวขาหัก   ยักขึ้นยักลง


๓๐ จ้ำจี้คอกแคก

๏ จ้ำจี้คอกแคก   ยอกแยกปลาไหล
ให้จี้ตรงไหน   จะไชตรงนี้


๓๑ ซักส้าว

๏ ซักส้าวเอย   มะนาวโตงเตง
ขุนนางมาเอง   ว่าจะเล่นซักส้าว
มือใครยาว   สาวได้สาวเอา
มือใครสั้น   เอาเถาวัลย์ต่อเข้า


​๓๒ ใครตด

๏ ใครตด   ก้นเน่าก้นนอน
พระอินทร์ถือศร   ขี่ม้าไล่ฟัน
ดวงจันทร์ลั่นป้อ   ยอปั๋งยั้งเปี้ยวเลี้ยวปู๊ด


๓๓ มดตะนอย

๏ มดตะนอย   ต่อยก้นขัน
คนไหนยิงฟัน   คนนั้นขี้ตด


๓๔ มดตะนอย

๏ มดตะนอย   ต่อยใบพลู
ใครมาแลดู   คนนั้นขี้ตด


๓๕ กะเกย

๏ กะเกยลำภู   
ใครมาแลดู   เอากูออกก่อน
สาวศรีพี่น้อง   ติดต้องแตงเม
เลเพหัวหอม   กระท่อมติงเปรียะ


๓๖ กะเกย

๏ กะเกยเลยละ   กุ้งกะมุกไม้
​

๓๗ ดุกดิก

    ๏ ดุกดิกกระทั่งไบ่
หัวไหล่กระทั่งเผาะ   กินกุ้งตามา
กินปลาตาเปราะ   เผาะหรือโผง


๓๘ โยช้า

๏ โยเอ๋ยโยช้า   ทำนาหนองปล้อง
แม่ควายมีท้อง   ออกลูกเป็นพันธุ์
ขนมทอดมัน   สองอันสิบเบี้ย
ไปซื้อไก่เตี้ย   มาถวายต้นโพธิ์
ขะโมยลักโค   กับโอท่านไป
เขาจับตัวได้   ที่หัวเมืองคู้คี้
หน้าแข้งเป็นฝี   จมูกเป็นไฝ
เขาเฆี่ยนด้วยไม้   กลัวฤๅไม่กลัว
ไม้ขมับขมีบหัว   กลัวแล้วกลัวแล้ว


๓๙ แมงมุม

๏ แมงมุมเอย   ขยุ้มหลังคา
ลูกเจ็บหนักหนา   วางลูกเสียเถิด


๔๐ ผงเข้าตา

๏ ผงเข้าตา   แมงดาหยิบออก
จะคดเข้าตอก   ให้แมงดากิน


​๔๑ จุบแจง

๏ จุบแจงเอย   แม่ยายร้องเรียก
มาคดเข้าเปียก   ให้แม่ยายกิน
แกทอดกฐิน   ปัดริ้นปัดยุง
นกกระทุงตายห่า   ช้างงวงช้างงา
ออกมาให้สิ้น   เจ้ากะฐินทองเอย


๔๒ ปิดตา

๏ ปิดตาไม่มิด   สาระพิษเข้าตา
พ่อแม่ทำนา   ได้เข้าเม็ดเดียว


๔๓ อ้ายโม่ง

๏ อ้ายโม่งเอย   กินเข้ากะอะไร
กินเข้ากะไข่   ช้อนห้อยไว้ไหน
เอาไว้ต้นกล้วย   ไล่ทันหรือไม่ทัน


๔๔ นกกระจอก

๏ นกกระจอกจ๊อกจอก   อยู่ในกระบอกไม้
นกเอี้ยงเสียงใสเป็นนายโรง   นกคลิ้งโครงเป็นนางเอก
​

๔๕ นกกระจอก

๏ นกกระจอก   กินดอกขี้เหล็ก
สาวแก่แม่ไหม้   จะได้ผัวเด็ก


๔๖ หาหา

๏ หาหา   มันน่าบัดสี
เจ้าของเขามี   นางนั่งใฝ่ฝัน
ถ้าสมคะเน   แขวนเปลไม่ทัน


๔๗ มัดตัว

๏ มัดตัวเจ้าเอย   มัดตีนข้าหาย
ซ่อนเล็บกัดตาย   อยู่ที่ต้นซ่อนดอก
มัดตัวไม่บอก   ซ่อนฟันกินหมด


๔๘ อะไรในโถ

๏ อะไรในโถ   ส้มโอปอก
อะไรในจอก   เข้าตอกขวั้น
อะไรในขัน   มะดันแช่
อะไรในแคร่   ไหเหล้าไหยา
อะไรในผ้า   จำปาซ่อนกลิ่น
อะไรใต้ดิน   ขมิ้นเหลืองอ่อน
อะไรใต้หมอน   เสน่ห์ผัวรัก
อะไรในกลัก   เหล็กไฟตาเถร
อะไรในเลน   กระเบนต้มยำ
อะไรแดงดำ   มะกล่ำตาหนู
อะไรในรู   ปูม้าปูทะเล
อะไรในเปล   ขนมแม่ลูกอ่อน
​

๔๙ แม่ศรีสาสะ

๏ แม่ศรีเอย   แม่ศรีสาสะ
ยกมือไหว้พระ   ว่าจะมีคนชม
ขนคิ้วเจ้าต่อ   ขนฅอเจ้ากลม
ชักผ้าปีดนม   ชมแม่ศรีเอย


๕๐ แม่ศรีสาหงส์

๏ แม่ศรีเอย   แม่ศรีสาหงส์
เชิญเจ้าลงมา   เอาแม่สร้อยทอง
เชิญปี่เชิญกลอง   เชิญแม่ทองศรีเอย


๕๑ แม่ศรีสาคร

๏ แม่ศรีเอย   แม่ศรีสาคร
นมยานหน้าอ่อน   ผัวร้างเจ้าไว้
กระดิกช้างน้อย   เป็นทองคำเปลว
เชิญมาเร็ว ๆ   เถิดแม่ทองศรีเอย


๕๒ คนทรง

    ๏ คนเอยคนทรง
รูปร่างบรรจง   เขามาตกแต่งไว้
ดูหน้าเจ้าขาว   เหมือนราวปอกไข่
ช่างงามกะไร   เทวาสวรรค์เอย


​๕๓ ดอกไม้

๏ ดอกไม้ห้อยหู   สีชมพูห้อยบ่า
คนทรงเขามา   อย่าช้าเลยเอย


๕๔ ขอเชิญเสด็จ

๏ ขอเชิญเสด็จเอย   ใช่ไม่เคยอยู่เมื่อไร
พ่อมาด้วยเรือก็กลัวจะช้า   พ่อมาด้วยม้ามะโนมัย
มาแล้วอย่าแวะอย่าเวียน   อย่าให้เปลืองเทียนเปลืองไต้
มาแล้วก็จะหนีน้องไป   ใครเลยจะรู้ว่าเสด็จมาเอย


๕๕ เชิญพระองค์สี่ทิศ

๏ เชิญเอ๋ยเชิญลง   เชิญพระองค์สี่ทิศ
องค์ไหนศักดิ์สิทธิ์   เชิญเทวฤทธิ์ลงมา
เข้าสู่น้องข้า   เจ้าตาดำเอย


๕๖ เชิญพ่อบุญคง

    ๏ เชิญเอ๋ยเชิญลง
เชิญพ่อบุญคง   มาลงโรงเอย


๕๗ ผีลง

๏ ผีลงแล้วโหวย   ผีลงแล้ววา
ลงมาไม่ได้   ไต่ไม้ลงมา
เรียวหนามพุทรา   เกี่ยวผ้าผีปอง
​มีหมากก็ซอง   มีพลูก็ซอง
ยกเชี่ยนขันทอง   มารองเช็ดหน้า


๕๘ หนู

๏ หนู ๆ หนูมาแต่รู   จะต้องกำกับ
เอาไม้ขอนทับ   กับแจกับแจ
หนูท้อแท้   ท้อแท้รังไก่
กินแต่ไข่   เอาเปลือกรองรัง
จะทอดตะพาน   ให้นางหนูเดิน
นางหนูไม่เดิน   มาเดินทางเก่า
พบพี่น้องเจ้า   กินเข้ากะสารหนู
เคี้ยวหมากเคี้ยวพลู   ไพล่ทั้งสองแก้ม
ซื้อผ้าลายแล่ม   มาทั้งสองผืน
ดอกไม้ดอกบัว   เป็นหัวปลากราย
ที่เชิงมันลาย   จมูกมันงอน
เมื่อมันจะไข่   มันไข่ใต้ขอน
เมื่อมันจะนอน   มันนอนใต้ไม้
เมื่อมันจะไป   มิรู้ได้เลย


๕๙ นางหนูปากขวด

๏ นางหนูเอย   นางหนูปากขวด
มีหนวดหยอมแหยม   ย้อยแก้มย้อยคาง
จะตัดหนทาง   ให้นางหนูเดิน
​นางหนูไม่เดิน   มาเดินทางเก่า
พบพี่น้องเจ้า   กินเข้ากะสารหนู
เคี้ยวหมากเคี้ยวพลู   ไพล่ทั้งสองแก้ม
ซื้อผ้าลายแล่ม   มาทั้งสองผืน
ดอกไม้ดอกบัว   เปนหัวปลากราย
ที่เชิงมันลาย   จมูกมันงอน
เมื่อมันไข่   มันไข่ใต้ขอน
เมื่อมันนอน   มันนอนใต้ไม้
เมื่อมันไป   มิรู้ได้เลย


๖๐ ลิงลม

๏ ลิงลมเอย   มาอมเข้าพอง
เด็กน้อยทั้งสอง   มาทัดดอกจิก
เจ้าพระยานกพริก   เจ้าพระยานกเขา
ทวงเบี้ยทวงเข้า   ให้เจ้าลิงลม


๖๑ นางแมว

๏ นางแมวเอย   ท่านให้ขอฝน
ให้ขอน้ำมนต์   รดหัวนางแมวบ้าง
ขอเบี้ยค่าจ้าง   หามนางแมวมา
ให้ถูกทั้งเข้า   อย่าให้เข้าตายฝอย
เข้าเกวียนละสองร้อย   อ้อยลำละยี่สิบ
ไปซื้อหมากดิบ   ถึงเมืองไชโย
ลูกสาวโต ๆ   เร่งให้มีลูก
ทั้งเข้าก็ให้ถูก   ​ลูกไม้อย่าให้แพง
ทำตาแดง ๆ   ร่อนรับร่อนเร่
ฝนก็เทลงมา ๆ   


๖๒ จันทร์เจ้า

๏ จันทร์เจ้าเอย   ขอเข้าขอแกง
ขอแหวนทองแดง   ผูกมือน้องข้า
ขอช้างขอผ้า   ให้น้องข้าขี่
ขอเก้าอี้   ให้น้องข้านั่ง
ขอยายชัง   เลี้ยงน้องข้าเถิด
ขอยายเกิด   เลี้ยงตัวข้าเอง


๖๓ เทวดา

    ๏ เทวดาวฬาหก
ฝนฟ้าไม่ตก   อกลูกจะแตกคราก
ผลกรรมลำบาก   ลูกนี้ก็ไม่ว่า
ขนเข้าในนา   ขนปลาในน้ำ
เข้าโภชเข้าฟ่าง   ผลไม้นา ๆ
ขอเชิญแมวมา   ว่าจะให้ขอฝน
จะขอน้ำมนต์   รดหัวแมวบ้าง
ขอเบี้ยค่าจ้าง   หามนางแมวมา
ให้ถูกทั้งเข้ากล้า   อย่าให้ตายฝอย
เข้าเกวียนละสองร้อย   อ้อยลำละยี่สิบ
ไปซื้อหมากดิบ   ถึงเมืองไชโย
ลูกสาวโต ๆ   เร่งให้มีลูก
ทั้งเข้าก็ให้ถูก   ​ลูกไม้อย่าให้แพง
ทำตาแดง ๆ   ร่อนรับร่อนเร่
ฝนก็เทลงมา ๆ   


๖๔ ปั้นเมฆ

๏ ปั้นเมฆเสียก่อน   มีละคอนสามวัน
หัวล้นชนกัน   ฝนก็ลั่นลงมา
นางแมวหางขอด   ตลอดหางยาว
สี่ท้าวดำแดง   แมวกินปลาย่าง
แมวกินปลาแห้ง   ฝนตกหน้าแล้ง
อยู่ที่ต้นสะเดา   เย็นทั้งรากเข้า
ปลาหลดปลาไหล   ปลากระทิงวิ่งไล่
อยู่ในท้องนา   
นางเมขลาเอย   มาจากเมืองบน
ท่านให้ขอฝน   ฝนก็ตกลงมา ๆ


๖๕ ฝนตก

๏ ฝนตกแดดออก   นกกระจอกเข้ารัง
แม่หม้ายใส่เสื้อ   ถ่อเรือไปดูหนัง


๖๖ พระจันทร์เจ้าขา

๏ พระจันทร์เจ้าขา   ดิฉันขอถามข่าว
พระจันทร์โศกเศร้า   ดิฉันเป็นทุกข์
พระจันทร์เป็นสุข   ดิฉันสบาย
​พระจันทร์เดือนหงาย   ดิฉันเที่ยวเล่น
เดือนมืดไม่เห็น   ดิฉันนอนเสีย


๖๗ ก ข้ ฃ ค่

๏ ก ข้ ฃ ค่ ก็มาขอเขา   เอ้ แอ่ ไอ่ ไอ้ เขาไม่ให้เรา


๖๘ มะเลเทไท

๏ มะเลเทไท มะไลทา   กุ้งแห้งน้ำปลา ส้มโอยำ


๖๙ เจ๊กจีนใหม่

๏ เจ๊กจีนใหม่   ขายถ้วยขายชาม
ทำหนวดรุ่มร่าม   ถ้วยชามแตกหมด


๗๐ หัวล้าน

๏ หัวล้านหัวเหลือง   หัวละเฟื้องสองไพ
หัวล้านจัญไร   หัวละไพเบี้ยเดียว


๗๑ ขี้ตู่กลางนา

๏ ขี้ตู่กลางนา   ขี้ตากลางไร่
สาว ๆ ปั่นฝ้าย   แม่หม้ายทอหก
อู๊ดอีเท่งอี   อู๊ดแอเท่งแอ


​๗๒ ฉะป่อย

    ๏ ฉะป่อยแม่นางป่อยเอย
ใครใช้ใครสอย   ให้ไปซื้อสัปรส
ปอกเปลือกเสียสิ้น   นั่งกินเสียหมด


๗๓ โยช้า

๏ โยช้าเอย ทำนาหนองไหน ทำนาหนองปล้อง ควายมีท้อง ออกลูกเป็นพันธุ์ เข้าเหนียวสองปั้น ทำขวัญแม่หมอ แม่หมอเอย เชิญพระเชิญเจ้า ขั้วเข้าเม่า มาใส่เรือหลวง เก็บผักขวง มาใส่เรือน้อย เรือจ้อย ๆ จี๊ด ๆ ทอหูกปับ ๆ ไปซื้อตลับ มาให้ลูกเล่น ลูกไม่เล่น เต้นหยอย ๆ ไฟไหม้ฝอย ลุกขึ้นหลังคา แมวกินปลา หมากัดกะโพ้งก้น


---

​พิมพ์ที่โรงพิมพ์ โสภณพิพรรฒธนากร

ตำบลถนนราชบพิธ จังหวัดพระนคร

วันที่ ๒ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๗๑

.

.

ที่มา : บทกลอนกล่อมเด็ก บทปลอบเด็ก และบทเด็กเล่น
https://vajirayana.org/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81-%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%9A%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81-%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%99

.