Smile Siam มาร่วมกันคืน "สยามเมืองยิ้ม" กลับสู่บ้านเรากันนะครับ ...
ภาพประทับใจ => ผนังเก่าเล่าเรื่อง => Topic started by: ppsan on 01 February 2026, 13:46:06
-
ชักแม่น้ำทั้งห้า ปัญจมหานที - ครูแป๊ว กัลยาณี
ครูแป๊ว กัลยาณี
เขียนเมื่อ 20 กรกฎาคม 2564 13:31 น.
.
ชักแม่น้ำทั้งห้า ปัญจมหานที
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/1-large_20210720111942.jpg) (https://pic.in.th/image/1-large-20210720111942.54JBi6)
(https://img2.pic.in.th/2-large_20210720111919.jpg) (https://pic.in.th/image/2-large-20210720111919.54JI94)
(https://img2.pic.in.th/3-large_20210720111855.jpg) (https://pic.in.th/image/3-large-20210720111855.54KdTO)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/4-large_20210720111822.jpg) (https://pic.in.th/image/4-large-20210720111822.54JR3R)
แม่น้ำยมุนา ถ่ายจากทัชมาฮาล
ชักแม่น้ำทั้งห้า มีความหมายว่า พูดจาหว่านล้อมยกยอบุญคุณเพื่อขอสิ่งที่ประสงค์
สำนวน"ชักแม่น้ำทั้งห้า นิยมใช้กับคนที่พยายามที่จะพูดจาหว่านล้อมอีกฝ่ายให้เห็นด้วยกับตน เห็นใจตนเอง เพื่อให้การร้องขอของตนสัมฤทธิ์ผล เป็นการพูดโน้มน้าวใจซึ่งผู้พูดมีความสามารถเชิงจิตวิทยา ทำให้ผู้ฟังเคลิบเคลิ้มคล้อยตาม
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/5-large_20210720111747.jpg) (https://pic.in.th/image/5-large-20210720111747.54KT4A)
(https://img2.pic.in.th/6-large_20210720131432.jpg) (https://pic.in.th/image/6-large-20210720131432.54KZjc)
สำนวนนี้มีที่มาจากมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์กุมาร เมื่อชูชกจะทูลขอสองกุมารจากพระเวสสันดร ชูชกได้ยกแม่น้ำทั้งห้าในชมพูทวีป หรือ ปัญจมหานทีมาอ้างในการเจรจาหว่านล้อมพระเวสสันดร ดังนี้
"...พระคุณเจ้าเอ่ย อันว่าแม่น้ำทั้งห้าห้วงกระแสสายชลชลา ไหลมาจากห้วงคงคาเป็นห้าแถว นองไปด้วยน้ำแนวเต็มติรติรานามชื่อว่า คงคา ยมุนา อจีรวดี สรภูนที มหิมหาสาคเรศ จึ่งแตกเป็นนิเทศกุนทีน้อยๆ ประมาณห้าร้อยโดยสังขยา...ย่อมเป็นที่อาศัยทั่วไปแก่ฝูงปลานานาสรรพสัตว์ในภูมิพื้นจังหวัดมงคลทวีป ฝูงชนได้เลี้ยงชีพก็ชุ่มชื่น... เสมือนหนึ่งน้ำพระทัยทูลกระหม่อมแก้ว อันยาจกมาถึงแล้ว ไม่เลือกหน้า..."
พระเวสสันดรจำใจยกสองกุมารให้แก่ชูชก เนื่องจากความแยบคายของเหตุผลที่ชูชก “ชักแม่น้ำทั้งห้า”
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/7-large_20210720112440.jpg) (https://pic.in.th/image/7-large-20210720112440.54KaHP)
(https://img2.pic.in.th/8-large_20210720112600.jpg) (https://pic.in.th/image/8-large-20210720112600.54KzCp)
ปัญจมหานที คือแม่น้ำทั้งห้าสายของชมพูทวีป ประกอบด้วย
1. คงคา (Ganga) เป็นแม่น้ำที่ชาวอินเดียถือว่าเป็นแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ ตามตำนานของฮินดูเชื่อว่าแม่น้ำคงคานั้นมีส่วนหนึ่งอยู่ในสวรรค์ ซึ่งก็คือทางช้างเผือกที่เห็นบนท้องฟ้า กำเนิดจากธารน้ำแข็งบนเทือกเขาหิมาลัยในรัฐอุตตรขัณฑ์ ประเทศอินเดีย ตามตำนานกล่าวว่าเป็นน้ำที่มีความรุนแรงมาก หากไหลลงสู่โลกมนุษย์โดยตรงจะทำให้น้ำท่วมได้ พระศิวะจึงใช้เศียรรองรับน้ำเอาไว้เพื่อลดความรุนแรง น้ำจึงไหลมาจากมวยผมของพระศิวะ ไหลลงสู่ที่ราบบริเวณเมืองฤๅษีเกศ ศูนย์กลางสำคัญของปรัชญาโยคะและเมืองหริทวาร จากนั้นได้ไหลหล่อเลี้ยงที่ราบ ผ่านเมืองสำคัญคือเมืองพาราณสี และไหลลงสู่อ่าวเบงกอลในประเทศบังคลาเทศ
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/9-large_20210720112626.jpg) (https://pic.in.th/image/9-large-20210720112626.54K2XL)
(https://img2.pic.in.th/10-large_20210720112416.jpg) (https://pic.in.th/image/10-large-20210720112416.54K9p9)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/11-large_20210720112527.jpg) (https://pic.in.th/image/11-large-20210720112527.54Kh9N)
ชาวฮินดูนิยมมาอาบน้ำในแม่น้ำคงคาบริเวณเมืองพาราณสี ถือว่าจะช่วยชำระบาปได้ หากมีผู้เสียชีวิตก็จะเผาศพริมแม่น้ำคงคาแล้วกวาดเถ้ากระดูกลงในแม่น้ำ โดยเชื่อว่าจะทำให้ผู้ตายได้ขึ้นสวรรค์
(https://img2.pic.in.th/12-large_20210720112645.jpg) (https://pic.in.th/image/12-large-20210720112645.54KlJ3)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/13-large_20210720112703.jpg) (https://pic.in.th/image/13-large-20210720112703.54KPoa)
.
2. ยมุนา (Yamuna) กำเนิดจากธารน้ำแข็งบนเทือกเขาหิมาลัยในรัฐอุตตรขัณฑ์ ประเทศอินเดียเช่นเดียวกับแม่น้ำคงคา ไหลขนานกับแม่น้ำคงคาไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ไหลผ่านทุ่งปานิปัต อินทปัตถ์ อัคระ และบรรจบกับแม่น้ำคงคาที่เมืองอัลลาฮาบัค ในจุดที่เรียกว่า จุฬาตรีคูณ
(https://img2.pic.in.th/14-large_20210720112747.jpg) (https://pic.in.th/image/14-large-20210720112747.54KCTD)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/15-large_20210720112726.jpg) (https://pic.in.th/image/15-large-20210720112726.54KGFf)
.
3. อจิรวดี (Aciravati) ปัจจุบันเรียกว่าแม่น้ำรัปตีตะวันตก (West Rapti) กำเนิดจากเทือกเขาหิมาลัยในประเทศเนปาล ไหลผ่านแคว้นโกศล นครสาวัตถี และไปบรรจบกับแม่น้ำฆาฆรา และไหลลงสู่แม่น้ำคงคาก่อนถึงเมืองปัฏนะ
(https://img2.pic.in.th/16-large_20210720113041.jpg) (https://pic.in.th/image/16-large-20210720113041.54KOnM)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/17-large_20210720112959.jpg) (https://pic.in.th/image/17-large-20210720112959.54KQHn)
.
4. แม่น้ำสรภู (Sarayu) กำเนิดจากเทือกเขาหิมาลัยไหลลงสู่รัฐอุตตรประเทศ ลงสู่แม่น้ำฆาฆรา ซึ่งไหลผ่านเมืองอโยธยา เมืองของพระราม
(https://img2.pic.in.th/18-large_20210720112910.jpg) (https://pic.in.th/image/18-large-20210720112910.54K1Gt)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/19-large_20210720112929.jpg) (https://pic.in.th/image/19-large-20210720112929.54K4XH)
.
5. มหิ (Mahi) เป็นแม่น้ำในภาคตะวันตกของอินเดีย กำเนิดจากเทือกเขาวินธัยในรัฐมัธยมประเทศ ประเทศอินเดีย ไหลผ่านรัฐคุชราตก่อนไหลลงทะเลอาหรับ
(https://img2.pic.in.th/20-large_20210720131118.jpg) (https://pic.in.th/image/20-large-20210720131118.54KFpy)
(https://img5.pic.in.th/file/secure-sv1/21-large_20210720131143.jpg) (https://pic.in.th/image/21-large-20210720131143.54KmgC)
(https://img2.pic.in.th/22-large_20210720131201.jpg) (https://pic.in.th/image/22-large-20210720131201.54KqJv)
.
ในบทพระราชนิพนธ์ "รามเกียรติ์" ของรัชกาลที่ 1 ตอน ศึกกุมกรรณ พระลักษมณ์ออกรบกับกุมกรรณ อนุชาของทศกัณฐ์ ผู้ซึ่งมีอาวุธสำคัญคือหอกโมกขศักดิ์ พระลักษณ์ต้องหอกโมกขศักดิ์ของกุมกรรณและจะต้องตายเมื่อบาดแผลสัมผัสแสงอาทิตย์ หนุมานจึงต้องเหาะไปหยุดพระอาทิตย์ไว้ก่อน แล้วไปเก็บว่านยาสังกรณีตรีชวาจากยอดเขาสรรพยา มาบดด้วยน้ำจากปัญจมหานที แล้วราดลงที่บาดแผล หอกโมกขศักดิ์จึงจะเขยื้อนหลุดออกไปเอง
…แล้วให้ไปเก็บตรีชวา
ทั้งยาชื่อสังกรณี
ยังเขาสรรพยาบรรพต
ปรากฏอยู่ยอดคีรีศรี
กับปัญจมหานที
สรรพยาทั้งนี้มาให้ทัน
แม้นว่าได้บดชโลมลง
องค์พระอนุชาไม่อาสัญ
จะดำรงคงชีพชีวัน
หอกนั้นก็จะหลุดขึ้นมา…
ขอบคุณภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต
คำสำคัญ (Tags): #สำนวนชักแม่น้ำทั้งห้า #ความหมายของสำนวนชักแม่น้ำทั้งห้า #ที่มาของสำนวนชักแม่น้ำทั้งห้า #ปัญจมหานที #มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์กุมาร
.
.
ที่มา : ชักแม่น้ำทั้งห้า ปัญจมหานที - ครูแป๊ว กัลยาณี
https://www.gotoknow.org/posts/691587
.