ทำไมต้องเรียก “พิษณุโลก” ว่า “สองแคว” ?

ทำไมต้องเรียก “พิษณุโลก” ว่า “สองแคว” ?

ประวัติศาสตร์
ทำไมต้องเรียก “พิษณุโลก” ว่า “สองแคว” ?

วัดพระศรีรัตนมหาธาตุริมแม่น้ำน่านช่วงกลางเมืองพิษณุโลก ภาพถ่ายสมัยรัชกาลที่ 5 (ภาพจากสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ)

ผู้เขียน ปดิวลดา บวรศักดิ์
เผยแพร่ วันศุกร์ที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2569

“พิษณุโลก” เป็นเมืองที่มีความสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ไทยมาอย่างยาวนาน หลายคนรู้จักชื่อเมืองนี้ในอีกนามหนึ่งว่า “เมืองสองแคว” แล้วเหตุใดถึงได้เรียกเช่นนี้ ?

วัดพระศรีรัตนมหาธาตุริมแม่น้ำน่านช่วงกลางเมืองพิษณุโลก ภาพถ่ายสมัยรัชกาลที่ 5 (ภาพจากสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ)

เหตุที่เรียกว่าสองแคว เป็นเพราะสมัยก่อน บริเวณดังกล่าวมีแม่น้ำ 2 สายไหลผ่านเมือง นั่นคือ “แม่น้ำน่าน” และ “แม่น้ำแควน้อย”

โดย แม่น้ำน่าน ไหลผ่านเข้าในตัวเมือง (จวบจนปัจจุบันก็ยังไหลในเส้นทางนี้อยู่) ส่วน แม่น้ำแควน้อย เปลี่ยนทิศในการไหลผ่าน จากเดิม ไหลลงใต้ขนานกับแม่น้ำน่าน ผ่าน เมืองสองแคว หรือ เมืองพิษณุโลก และไหลลงแม่น้ำน่านใต้ ไปที่ท่าฬ่อ จ. พิจิตร ปัจจุบันได้ไหลลงจากเทือกเขาทางทิศตะวันออกลงแม่น้ำน่านเหนือตัวเมือง ขึ้นไปประมาณ 20 กิโลเมตร

อย่างไรก็ตาม ก็แสดงให้เห็นว่า แต่เดิม เมืองพิษณุโลกนั้น มีแม่น้ำไหลผ่าน 2 สาย จึงได้รับการขนานนามว่าเมือง “สองแคว” นั่นเอง

ชื่อสองแคว ถือเป็นชื่อที่เก่าที่สุด ตั้งแต่ก่อตั้งบ้านเมืองขึ้น ในแคว้นสุโขทัย ทั้งยังเป็นที่รู้จักของคนต่างถิ่น ไม่ว่าจะเป็นทิศเหนือ หรือใต้ เรียกขานกันมายาวนาน และมีชื่อเต็มปรากฏในศิลาจารึกสุโขทัย บางหลักว่า “สรลวงสองแคว”

แม่น้ำน่าน บริเวณจังหวัดพิษณุโลก ถ่ายเมื่อราว ค.ศ. 1952-04 (ภาพจาก University of Wisconsin-Milwaukee Libraries)

อ่านเพิ่มเติม :

เมืองพิษณุโลก เคยมีอีกชื่อ ว่า “เมืองชัยนาท” จริงหรือ? เรื่องนี้ มีที่มาอย่างไร
บทบาท “พิษณุโลก” ก่อนเสียกรุง ฤๅ เจ้าเมืองรีบชิ่งหนีอยุธยา เพราะรู้ว่า สู้อังวะไม่ได้ !?
ทำไมพระเจ้าตากฯ มาตีเมืองพิษณุโลกเป็นก๊กแรก ?

.

.
ที่มา : ทำไมต้องเรียก “พิษณุโลก” ว่า “สองแคว” ?
https://www.silpa-mag.com/history/article_122782
.